Czasy teraźniejsze
Presente de Indicativo
Czas teraźniejszy w hiszpańskim (Presente de Indicativo) służy do opisywania czynności teraźniejszych, nawyków, faktów ogólnych oraz – bardzo często – planów na przyszłość.
Zastosowanie czasu teraźniejszego
| Użycie | Przykład | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Czynność teraźniejsza | Ahora como. | Teraz jem. |
| Nawyk / rutyna | Cada día estudio español. | Każdego dnia uczę się hiszpańskiego. |
| Fakt ogólny | El sol sale por el este. | Słońce wschodzi na wschodzie. |
| Plany na przyszłość | Mañana viajo a Madrid. | Jutro jadę do Madrytu. |
| Prośba grzeczna | ¿Me das la sal? | Czy podasz mi sól? |
Odmiana regularna – przypomnienie
Szczegółowe tablice odmiany znajdziesz w dziale Odmiana czasowników. Tutaj krótkie przypomnienie:
| yo | tú | él/ella | nosotros | vosotros | ellos |
|---|---|---|---|---|---|
| hablo | hablas | habla | hablamos | habláis | hablan |
| yo | tú | él/ella | nosotros | vosotros | ellos |
|---|---|---|---|---|---|
| como | comes | come | comemos | coméis | comen |
| yo | tú | él/ella | nosotros | vosotros | ellos |
|---|---|---|---|---|---|
| vivo | vives | vive | vivimos | vivís | viven |
Czasowniki nieregularne w czasie teraźniejszym
Nieregularne tylko w 1. osobie l.poj. (yo)
| Bezokolicznik | yo | Pozostałe osoby |
|---|---|---|
| hacer (robić) | hago | haces, hace, hacemos... |
| salir (wychodzić) | salgo | sales, sale, salimos... |
| poner (kłaść) | pongo | pones, pone, ponemos... |
| traer (przynosić) | traigo | traes, trae, traemos... |
| saber (wiedzieć) | sé | sabes, sabe, sabemos... |
| conocer (znać) | conozco | conoces, conoce, conocemos... |
| ver (widzieć) | veo | ves, ve, vemos... |
Przykłady użycia
- ¿Qué haces hoy? — Co robisz dzisiaj?
- Salgo a las ocho. — Wychodzę o ósmej.
- No sé dónde está. — Nie wiem, gdzie jest.
- Conozco Madrid bien. — Dobrze znam Madryt.
Zmiany samogłoskowe e→ie
| Bezokolicznik | yo | tú | él | nosotros | ellos |
|---|---|---|---|---|---|
| querer (chcieć) | quiero | quieres | quiere | queremos | quieren |
| poder (móc) | puedo | puedes | puede | podemos | pueden |
| entender (rozumieć) | entiendo | entiendes | entiende | entendemos | entienden |
| tener (mieć) | tengo | tienes | tiene | tenemos | tienen |
Nosotros i vosotros
Zmiany samogłoskowe nie zachodzą w osobach nosotros i vosotros: queremos, queréis (nie: ~~quieremos, quieréis~~)
Zmiany samogłoskowe e→i (głównie -IR)
| Bezokolicznik | yo | tú | él | nosotros | ellos |
|---|---|---|---|---|---|
| pedir (prosić) | pido | pides | pide | pedimos | piden |
| seguir (iść za / kontynuować) | sigo | sigues | sigue | seguimos | siguen |
| repetir (powtarzać) | repito | repites | repite | repetimos | repiten |
Przykłady użycia
- Pido la cuenta. — Proszę o rachunek.
- ¿Puedes repetir? — Czy możesz powtórzyć?
- Sigo todo recto. — Idę/jadę prosto.
Ser i Estar – przypomnienie
Te dwa najważniejsze czasowniki mają całkowicie nieregularną odmianę:
| yo | tú | él/ella | nosotros | vosotros | ellos |
|---|---|---|---|---|---|
| soy | eres | es | somos | sois | son |
| yo | tú | él/ella | nosotros | vosotros | ellos |
|---|---|---|---|---|---|
| estoy | estás | está | estamos | estáis | están |
Szczegółowe omówienie różnic SER vs ESTAR znajdziesz w dziale Czasownik SER i ESTAR.
IR (iść / jechać) – czas teraźniejszy i przyszłość
Czasownik IR jest jednym z najbardziej przydatnych:
| yo | tú | él/ella | nosotros | vosotros | ellos |
|---|---|---|---|---|---|
| voy | vas | va | vamos | vais | van |
Wyrażanie przyszłości: IR + a + bezokolicznik
Najprostszy sposób mówienia o przyszłości – odpowiednik polskiego "zamierzam / będę":
| Hiszpański | Tłumaczenie |
|---|---|
| Voy a comer. | Zamierzam zjeść. / Będę jeść. |
| ¿Vas a venir? | Czy przyjdziesz? |
| Va a llover. | Będzie padać. |
| Vamos a la playa mañana. | Jutro jedziemy na plażę. |
| Van a llegar tarde. | Przyjadą późno. |
Przyszłość w praktyce – dla turysty
- Esta tarde voy a visitar el museo. — Dziś po południu zamierzam zwiedzić muzeum.
- Mañana vamos a ir a la playa. — Jutro jedziemy na plażę.
- ¿Vas a pedir postre? — Czy zamówisz deser?
- Va a ser un día estupendo. — To będzie wspaniały dzień.
Estar + gerundio (czynność w toku)
Odpowiednik polskiego „jestem w trakcie robienia czegoś":
Gerundio (imiesłów przysłówkowy czynny):
- czasowniki -AR: hablando (mówiąc)
- czasowniki -ER/-IR: comiendo / viviendo (jedząc / mieszkając)
| Estar (teraź.) | + gerundio | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Estoy | comiendo. | Właśnie jem. |
| Está | hablando por teléfono. | Rozmawia przez telefon. |
| Estamos | esperando el autobús. | Czekamy na autobus. |
| Están | durmiendo. | Śpią (właśnie). |
Przydatne wyrażenia czasu teraźniejszego
| Wyrażenie | Tłumaczenie |
|---|---|
| ahora | teraz |
| ahora mismo | właśnie teraz |
| hoy | dzisiaj |
| esta mañana | dziś rano |
| esta tarde | dziś po południu |
| esta noche | dziś wieczorem |
| cada día | każdego dnia |
| siempre | zawsze |
| normalmente | zazwyczaj |
| a veces | czasami |
| nunca | nigdy |
| mañana | jutro |
| el próximo lunes | w przyszły poniedziałek |
Ćwiczenia
Ćwiczenie 1 - Odmień czasownik
Uzupełnij luki odpowiednią formą czasownika w nawiasie:
- Yo _____ (hablar) español.
- Ella _____ (comer) en el restaurante.
- Nosotros _____ (vivir) en Madrid.
- ¿Tú _____ (querer) un café?
- Ellos _____ (tener) mucho trabajo.
Odpowiedzi
- hablo
- come
- vivimos
- quieres
- tienen
Ćwiczenie 2 - Wyrażanie przyszłości (IR + a)
Przetłumacz używając konstrukcji IR + a + bezokolicznik:
- Jutro jadę na plażę. → ?
- Czy zamówisz deser? → ?
- Będziemy jeść o ósmej. → ?
- Oni przyjadą o dziewiątej. → ?
Odpowiedzi
- Mañana voy a ir a la playa.
- ¿Vas a pedir el postre?
- Vamos a comer a las ocho.
- Van a llegar a las nueve.
Ćwiczenie 3 - Estar + gerundio
Powiedz po hiszpańsku, że „właśnie teraz":
- Jem śniadanie. → ?
- Ona czeka na autobus. → ?
- Pracujemy. → ?
- Oni śpią. → ?
Odpowiedzi
- Estoy desayunando.
- Está esperando el autobús.
- Estamos trabajando.
- Están durmiendo.
Wskazówka praktyczna
W Hiszpanii bardzo często usłyszysz czas teraźniejszy tam, gdzie po polsku użyłbyś czasu przyszłego: - ¿A qué hora llegamos? — O której przyjeżdżamy? (zamiast: przyjedziemy?) - Esta noche cenamos fuera. — Dziś wieczorem jemy na mieście. - El lunes empiezo el curso. — W poniedziałek zaczynam kurs.